Weblog over de geschiedenis van de familie van Egten en StruikPosts RSS Comments RSS

Print Print

Van Pingjum tot Amsterdam, de omzwervingen van Douwe Doekes, Tiebegien en Doeke.

bevolkingsregister-arrest 005 (Large)

De afgelopen tijd heb ik twee soorten bronnen bestudeerd die veel vertellen over het leven en de omzwervingen van Douwe Doekes van Echten, Tiebegien Wagenaar. Ook zien we daarin gegevens over de jeugd van mijn overgrootvader Doeke van Egten. De bronnen zijn afkomstig uit het bevolkingsregister van de volgende plaatsen: Sexbierum, Minnertsga en Leeuwarden, Daarnaast beschik ik over drie vonnissen van Douwe van de rechtbanken in Leeuwarden. Het gaat om vonnissen van: 19 september 1865 28 november 1865 28 oktober 1871 Sexbierum Fiche 6 huis 2k Allereerst zien we Douwe op fiche 6 uit Sexbierum. Hij kwam op 4 april 1863 wonen in het ouderlijk huis van Doeke Klases van Egten en zijn vrouw Ybeltje Rins Rinsma. Daarvoor woonde hij in Pingjum. Dat staat ook te lezen in de huwelijksbijlagen. Op 7 mei trouwt hij met de nog net minderjarige Tiebegien Wagenaar In dat huis (2k) woonde de volgende familieleden: Doeke Klases van Egten ( 2 september 1809) Ybeltje Rins Rinsma (26 november 1820) Antje Doekes van Egten (31 maart 1845) Paulus Doekes van Egten (13 september 1846) Klaas Doekes van Egten (7 juli 1851) Grietje Doekes Dobma (28 october 1789 Hallum) Opvallend detail is dat de weduwe van Klaas Martens van Echten dus ook bij hun inwoont. Ook zie ik daar haar geboorte datum bij staan, 28 oktober 1789. Ze overlijdt op 17 mei 1863 tien dagen na het huwelijk van Douwe en Tiebegien,Bij de datum dat de familie daar kwam wonen staat 17 juli 1862, maar dat kan natuurlijk ook de datum van inschrijving in het bevolkingsregister zijn. Immers pas vanaf ongeveer 1850 werd dit systeem ingevoerd. Op een aansluitende kaart uit Minnertsga zien we dat Douwe in mei 1863 in Minnertsga kwam wonen, waarschijnlijk direct na zijn huwelijk. Broer Paulus woont ook in dit huis. Later zal die ook getuige zijn bij het tweede huwelijk van Douwe. Paulus wordt ook zeer oud, 93 en leeft tot 1940. Paulus Doekes verhuist op 6 maart 1867 naar Het Bildt / Sint Jacobiparochie, enkele kilometers noordelijk van Minnertsga. Antje Doekes verhuist op 12 mei 1867 ook naar Sint Jacobiparochie. Klaas Doekes verhuis op 4 oktober 1866 naar Sint Jacobiparochie. In de Leeuwarder courant lees ik ook dat de weduwe van Doeke Klases het huis en de bakkerij probeert te verkopen. Dit gaat niet erg hard. En op 22 september wordt het weer aangeboden om op 12 november in andere handen over te gaan. Op 8 november wordt er ook een “boelgoed” gehouden waar meubelen, een klok, schilderijen en huisraad verkocht wordt. boelgoed3 (Custom)   Minnertsga fiche 68 Douwe en Tiebegien komen in respectievelijk mei 1863 en 24 april 1863 hier wonen. Zoon Doeke wordt daar ook geboren op 4 april 1864. Op dit adres zien we ook twee andere Wagenaar’s Pieter Klases Wagenaar, schipper geboren 26 nov(…) 1841 en zoon Andries Pieter Wagenaar geboren 20 oktober 1867. Mogelijk dat zij het huis hebben overgenomen na vertrek van de familie van Egten. Op 24 mei 1864 vertrekt de familie naar Groningen Sexbierum fiche 9 Daar zien we dat de oudste broer van Douwe, Cornelis Doekes ook in Sexbierum woont. Ook zijn zoon Doeke Cornelis staat op de kaart. Deze Doeke is ook niet op het rechte pad gebleven, blijkens een stukje in een politie dossier: http://struik.vanegten.com/?p=23   Minnertsga Fiche 25 In Minnertsga woonde ook later deze Cornelis Doekes (geboren 23-01-1834) samen met vrouw Klaske Foppes van der Ploeg en zonen Doeke Cornelis van Egten(13-06-1861) en Foppe Cornelis van Egten (4 juni 1863).

  Leeuwarden In Groningen, waar ze op 24 mei 1864 naar toe verhuizen, ben ik de familie even kwijt.  Maar over Leeuwarden is veel informatie te vinden. Het HCL (Historisch Centrum Leeuwarden) heeft de bevolkingsregisters online staan, met zoek mogelijkheid. http://www.historischcentrumleeuwarden.nl/html/nl/83/Databases_e.d. http://www.beeldbankleeuwarden.nl/ In Groningen is de familie niet lang geweest zijn, want op 19 september 1965 wordt Douwe in Leeuwarden veroordeeld tot een jaar cel wegens diefstal van timmerbenodigdheden en een paar planken. De diefsatllen zijn gepleegt bij Pier Geerts Jansma. In het arrest staat dat Douwe tussen 12 mei en 3 juli een Antal inbraken heeft gepleegd. Steeds neemt hij een aantal timmermansbenodigheden mee, zoals een schropzaag, passer, winkelhaak, etc. Hij wordt op 11 december 1865 als bewoner van Leeuwarden ingeschreven.  Zijn  vorige woonplaats is dan Veenhuizen (gem. Norg). Ik vermoed dat hij na zijn arrestatie, dan wel veroordeling,  daar vast heeft gezeten. Doeke en Tiebegien worden ambtshalve pas op 16 juli 1866 ingeschreven. Ze wonen dan in Wijk B, huis 119. Het is een pand aan de Oosterkade, vlak bij de gevangenis. Douwe heeft vanaf oktober 1865 in totaal 6 jaar achter elkaar gevangen gezeten. Het ligt voor de hand dat hij dus eind september 1871 vrij kwam. Tijdens de 6 jaar gevangenisstraf wordt op 7-05-1866 zijn dochter Vogeltje Gesiena geboren. Ook in haar geboorteakte staat het pand B119.Zij overlijdt een jaar en vier maanden later op 14-09-1867. Volgens het bevolkingsregister komen Tiebegien Wagenaar en Doeke pas op 31 juli 1866 in Leeuwarden wonen. Uit de geboorteakte van Vogeltje blijkt echter dat zij op 7 mei 1866 in Leeuwarden geboren is. Waarschijnlijk woonden Tiebegien en Doeke al eerder in Leeuwarden. Ik vermoed dat ze of Douwe zijn gevolgd in 1865 toen hij vanuit Groningen naar Leeuwarden is gegaan, of dat ze later, toen hij daar vast kwam te zitten naar toe zijn gegaan. Waarschijnlijk is dit alles gebeurd op het eerste adres waar Tiebegien en Doeke woonden in Wijk B op nummer 119. Dat nummer komt ook weer terug op de geboorteakte van Vogeltje Gesiena en staat daar in de kantlijn geschreven. Opvallend is dat ze daar ambtshalve zijn ingeschreven. Kortom kennelijk woonde ze er al en zijn ze wat later ingeschreven. Wijzigingen in woonplaats waren verplicht om door te geven, maar er stond geen sanctie op als je het niet deed. Al enige weken na zijn vrijlating ging hij dus al weer in de fout. Na ruim een maand vrij geweest te zijn werd hij op 28 oktober 1871 weer tot twee jaar celstraf veroordeeld. Uit het vonnis blijkt dat hij beschuldigd wordt van het stelen van een zwartlakschen jas en broek en bruin bukschen broek. Na zijn veroordeling op 28 oktober 1871 wordt hij op 16 december 1871 overgeplaatst naar Hoorn. Tiebegien en Doeke volgen hem niet. Terwijl hij daar gevangen zit overlijdt Tiebegien op 10 december 1872 in Leeuwarden. Doeke is dat slechts 8 jaar oud. Het adres waar ze op dat moment verblijven is in Wijk F 110, de Heer Ivo Straat. Deze straat grens direct aan het plein bij de Oldenhove toren. Het rijtje huizen waar ze woonden is afgebroken. Zonder het te weten ben ik erg dicht in de buurt geweest. Samen met mijn moeder hebben we wat gegeten en gedronken in de Brasserie, een horeca gelegenheid die op de hoek van die straat zit. Doeke duikt in het bevolkingsregister weer op in de Monnike Muurstraat (Wijk K 104). Dit is dicht bij de Groote Kerk. Ook het rijtje huizen wat daar stond is afgebroken.     De feiten op een rij.  Alle data uit het Leeuwarder bevolkingsregister:   Op deze kaarten wordt ook naar andere kaarten verwezen. Op basis daarvan vermoed ik dat dit de chronologische volgorde is waar ze in Leeuwarden woonden: B119, Oosterkade Tiebegien  vertrek van daar uit naar: 48.345 (is geen digitale versie van. Dit is een dienstboden register!) 9.750 (= C 297 beneden, mogelijk logement, Oude oosterstraat, 5 huis vanaf Ossekop, tegenover Heerenstraat) 41.907 ( M261 l (el) de sloppen en stegen van De Weerklank, er wordt hier alleen verwezen naar kaart 5.344…mogelijk is de kaart van B119 5.344..het is wel pagina 344) Doeke verhuisd naar:32.340 (naar K104) K104 Doeke verhuist naar 44.142 (naar O42i)   O42i Doeke verhuis naar 18.348 (= naar F110) Wijk C gevangenis Douwe Doekes op 28 november 1870 naar Utrecht Cell. gevangenis Terug 28 mei 1871, 18.348 Douwe 18.348 (= naar F110) F110 Douwe en Tiebegien 42.244 en 42.245 ( N90 op die kaart staat dat ze weer naar 18.348 zijn gegaan) Doeke 42.245 (zie boven) Daarna vertrekt Doeke naar 13.425 (E 141 Armhuis). Het Armhuis in de Haniasteegheeft vele honderden bewoners. Velen vertrekken vanhier uit naar de armen kolonien van Ommerschans en Veenhuizen. Douwe komt uit de gevangenis naar dit huis. Dat zal zijn in ieder geval na 28 mei 1871, die datum staat op zijn kaart uit de gevangenis en voor 19 september 1871. Dat is immers precies 6 jaar na de twee vonnissen, van resp. één en vijf jaar. Het lijkt erop dat Tiebegien en Doeke de laatste jaren los van elkaar geleefd hebben. In dit huis komen ze weer allemaal samen. Douwe wordt dat jaar op 28 oktober al weer tot twee jaar gevangenis straf veroordeeld. Tiebegien overlijdt ruim een jaar later op 10 december 1872. Waarschijnlijk wordt Douwe daarna overplaatst naar het armenhuis. Vanuit het armenhuis vertrekt Doeke op 18 maart 1875 naar Amsterdam, hij is dan 10 jaar E141 Het armenhuis in de Haniasteeg Het HCL over het Armhuis "...... Zoo bevond de armenkamer zich thans in de onmiddelijke nabijheid van het armhuis, dat, in 1830 opgericht, in de verlaten kazerne was gevestigd. Dit gesticht werd zoowel door hulpbehoevende ouden, als door verwaarloosde kinderen bewoond. Daar het te voorzien was, dat dit gebouw op den duur eene flinke uitbreiding zou behoeven, ging het Gemeentebestuur geregeld voort met den aankoop van den perceelen in de Hania- en Ipe Brouwerstegen. In 1865 besloot de Raad tot eene vergrooting van het armhuis, waartoe drie der aangekochte woningen werden afgebroken. Door deze verbouwing, waarvan de kosten fl. 8.550 bedroegen, kon men aan de kinderen eene afzonderlijke huisvesting geven..... Bron: web site van HCL Leeuwarden Er is ook een boek over dit huis: Bootsma & Frankot, Armen in de Haniasteeg. Het Stads-Armhuis te Leeuwarden 1830-1930 (Eigen beheer 1998) Links op Internet: De voormalige gevangenis: http://www.blokhuispoort.nl/plattegrond.htm Indeling wijken en panden: http://www.beeldbankleeuwarden.nl/    zoek op wijkkaarten http://forum.archieven.org/index.php?topic=6638.0 De bevolkingsregisters van Leeuwarden: http://hcl-genealogie.pictura-dp.nl/ Ik wil Anton Musquetier bedanken voor zijn hulp bij dit artikel. Hij heeft voor mij de bronnen opgezocht en  voor kopieen hiervan gezorgd. Ook de medewerkers van het HCL bedank ik hartelijk voor hun hulp bij het interpreteren van de data.

No responses yet

Comments are closed.