Weblog over de geschiedenis van de familie van Egten en StruikPosts RSS Comments RSS

Print Print

Interview Fred Lanzing

In 2009 verscheen de korte roman “De Nisero-affaire” van Fred Lanzing over de gijzeling van de bemanning van dit schip in 1883. Aangezien Doeke van Egten rond die tijd als matroos bij de marine in de wateren van Atjeh vertoefde een interessant boek.

Het leek me dan ook de moeite waard om met de schrijver te praten over onze wederzijdse interesse voor het onderwerp. Maar ook over het doen van onderzoek, de relevantie van het onderwerp voor vandaag te dag en hoe om te gaan met onderzoeksgegevens. Fred Lanzing vertelde me dat hij op het spoor was gekomen van de militaire geschiedenis van zijn familie in Indonesië doordat hij een aantekenboekje van zijn opa in handen had gekregen. Hierin hield zijn opa bij wat hij zoal meemaakte en welke plaatsten hij bezocht. Helaas over het algemeen vrij oppervlakkige informatie, maar een mooi vertrekpunt voor verder onderzoek. De grootvader van Fred Lanzing had in ook in Atjeh gediend. Vandaar uit was hij op de affaire gestuit en vond het direct een interessant verhaal. Om het op papier te krijgen heeft hij wel geworsteld met de vorm. In eerste instantie leek een briefwisseling van één gegijzelde met het thuisfront hem een goed idee. Een meelezer rade hem dit echter in sterke bewoordingen af... Uiteindelijk is het een roman geworden waar de historische feiten in kloppen, maar waarin toch belangrijke verhaal elementen verzonnen  zijn. Zo heeft Fred Lanzing twee hoofdpersonen uit het boek bedacht. In . De vrouw van de kapitein en de vrouw van de radja. Juist de ontwikkeling in de relatie tussen deze twee vrouwen speelt een belangrijke rol in het boek. Ook het feit dat de kapiteinsvrouw zich losmaakt van haar man en ouderlijk gezin vormt een belangrijk thema in dit boek. Hij laat het boek eindigen met de woorden van een zeeman die tegen haar zegt: “Come on, Missy. You're free now. In die woorden zit een dubbele betekenis. Ze is bevrijd als gijzelaar,maar ook als mens. In de aanloop van het schrijven van een boek speelt onderzoek ook een belangrijke rol. Zo zijn alle historische gegevens over de Nisero affaire nauwkeurig overgenomen en onderzocht. Zelf houd hij er ook niet van als daar fouten in zitten omdat dan de geloofwaardigheid van het hele verhaal in het geding komt. Als voorbeeld gaf hij aan dat hij ooit in verhaal wilde opnemen wat de prijs van een ei op de markt was in een bepaalde periode in Atjeh. Daar kwam hij niet achter, maar wel wat een kip koste. Hij paste zijn verhaal aan en een ei werd een kip. Bij een andere detail uit zijn boek wilde hij ook een duidelijk beeld hebben en heeft dat onderzocht. Dat ging om de waarde van de Straits dollar. Op een gegeven moment werd aan de resident duidelijk gemaakt door de markante Tuku Yit dat de Rajah van Teunom niet zozeer een losgeld eiste maar meer een vergoeding voor geleden schade door de Nederlandse blokkade van de Atjeese havens. Tuku Yit maat duidelijk een bedrag van 300.000 Straits dollar te willen ontvangen. Het bleek dat de Straight dollar ongeveer gelijk was aan de Rupiah die op zijn beurt weer ongeveer de waarde van de gulden benaderde. Voor informatie waar geen documentatie meer over te vinden is helpt het om vergelijkbare bronnen te onderzoeken omdat je op die manier een goed beeld krijgt van hoe het had kunnen zijn. Zelf maakt hij dankbaar gebruik van de documentatie van Bronbeek waar veel egodocumenten van KNIL militairen te vinden zijn. Over de historische relevantie voor de tijd van nu is Fred duidelijk. Hij vind dat niet van belang. Het gaat erom dat het verhaal interessant is en de moeite waard van het vertellen. Wel ziet hij parallellen met de Atjeh en Afghanistan vandaag de dag. Ook daar is het westen bezig met een strijd tegen islamitische krachten en verwikkeld in een moeizame contraguerrilla. Waarbij bondgenoten van vandaag de vijand van morgen kunnen zijn er andersom. Fred Lanzing reist nog steeds veel en heeft onlangs nog Atjeh bezocht. Het viel hem op dat overal veel nieuwe moskeeën waren verrezen. De een nog blinkender dan de andere. Toch werden ze niet druk bezocht wat misschien wel wijst op een vorm van Islam die niet zo zeer vanuit de moskeeën uitgaat maar meer leeft bij de bevolking zelf. Opmerkelijk detail waar mee wil afsluiten is dat Fred zijn grootvader en mijn overgrootvader beiden Toekoe Oemar hebben ontmoet. Fred zijn grootvader heeft patrouilles met hem gelopen en mijn overgrootvader kan hem op zijn best aan bord van zijn schip gezien hebben, maar toch is het een leuke verband over meer dan een eeuw terug in Atjeh. Over Fred Lanzing: Geboren in 1933. Antropoloog met een grote belangstelling voor koloniale geschiedenis. Van hem verscheen eerder de bundel Vannacht gaan wij op pad en de historische novelle Gerucht op de wind. In 2005 volgde Soldaten van smaragd. De wereld van de KNIL. In 2007 het egodocument Voor Fredje is het kamp een paradijs. De Nisero-affaire is uitgegeven in 2009 door uitgeverij Augustus Over het boek: http://www.augustus.nl/result_titel.asp?Id=2559

No responses yet

Comments are closed.