Weblog over de geschiedenis van de familie van Egten en StruikPosts RSS Comments RSS

Wie is Claes Claesen, schoolmeester te Lekkum?

Zou dit de broer kunnen zijn van Jildert Claeses van Egten?

 

 

Zie:

https://astro.uni-bonn.de/~deboer/genea/ks/ks7381m.html

 

 

Dan uit de archieven: Op 22-04-1749 lost Jacob Verhoek namens Claaske en Tjalling Noteboom namens Syke elk 25 gulden af (de mannen zijn de echtgenoten). Hieruit kan worden afgeleid dat Jildert 17-04-1749 is overleden of stervende was. En de Curator loste ook f 50 af (zie hierboven).  Op 27-05-1749 is de authorisatie van Claes Claesen, schoolmeester te Lekkum, tot curator voor Claas en Antje Jillerts, minderjarige kinderen van Mr Jildert Clases van Egten (meestal is een oom curator).  Op 23-06-1749 is er een inventarisatie in het sterfhuis van Jildert van Egten.
Dus Jildert overleed voor mei 1749.
Uit de inventarislijst, die juni 1749 na Jildert’s overlijden wordt opgesteld, blijkt dat hij welgesteld was. Hij had een uitgebreide inrichting en bezat meerdere percelen land, tesamen ongeveer 29 p.m., die hij in de loop van zijn leven heeft kunnen kopen.

 

 

In juli 1725 was Claes Clasen, geboren ca. 1696, schooldienaar te Lekkum. Hij verkocht toen een gedeelte van het schoolland met daarop een (bouwvallig) huis. In 1740 was Claes Klasen j hier nog schoolmeester en dorprechter. In mei 1743 eveneens; Grietie Tjeerds was toen zijn huisvrouw. In sept. 1748 was hij hier nog als schoolmeester en dorprechter. In juni 1753 k werd genoemd: Grietie Tjeerds, weduwe van wijlen Claes Klasen, in leven schoolmeester te Lekkum. Haar kinderen waren: Klaas, in het 15e jaar, en Trijntie Klasen, in het 8e jaar. l Deze zoon Klaas, dus geboren omstreeks 1739, is zijn vader opgevolgd als schoolmeester. Hij noemde zich Klaas Klasen Nicolaides. Zijn vrouw was Johanna Steenhovius Postma. Op 19 april 1781 waren zij nog als echtelieden te Lekkum. In aug. 1786 was hij hier nog

 

 

https://astro.uni-bonn.de/~deboer/genea/ks/1749inv-Jillert-vanEgten.pdf

Klaas Klases was schooldienaar in Lekkum, getrouwd met Grietje Tjeerds. Zij krijgen in
1732 Jantje, 1739 Klaas, 1745 Trijntje. Klaas zou een broer van Jillert kunnen zijn? Sannes geeft ook niet meer gegevens over Claas Clases.
Klaaske zal de oudste dochter van Jildert kunnen zijn. Haar huwelijk nog niet gevonden.
Ynske Jans getrouwd geweest? met een zoon van Jillert??


Overgenomen uit de archieven van Tresoar door Sjoerd de Boer, zomer 2011

 

 

http://www.tjoelker.org/ppl/9/d/b3224f858fc0bbbc6d9.html

 

Geboortenaam Klaases, Klaas
Geslacht mannelijk
Leeftijd bij overlijden rond 53 jaren

Gebeurtenissen

Gebeurtenis Datum Locatie Beschrijving Opmerkingen Bronnen
Geboorte rond 1696 1
Omschrijvinghe van familiën in Friesland 1744 Lekkum

Mr. Klaas Klasen
Aangeboden Capitalen: 10
Personen: 3
Leckum

2
Quotisatiekohieren 1749 Lekkum

Claas Clasen,
omschrijving: schoolmeester
gezin volw: 2 en kind: 2
aanslg: 38 – 0 – 0

3
Overlijden tussen 1749 en 1753 1

De schoolmeesters van Leeuwarderadeel, Lekkum:

In juli 1725 was Claes Clasen, geboren ca. 1696,
schooldienaar te Lekkum. Hij verkocht toen een gedeelte
van het schoolland met daarop een (bouwvallig) huis.

In 1740 was Claes Klasen hier nog schoolmeester en
dorprechter. In mei 1743 eveneens; Grietie Tjeerds was
toen zijn huisvrouw.

In september 1748 was hij hier nog als schoolmeester en
dorprechter.

In juni 1753 werd genoemd: Grietie Tjeerds, weduwe
van Claes Klasen, in leven schoolmeester te Lekkum.
Haar kinderen waren: Klaas in het 15e jaar en Trijntje Klasen,
in het 8e jaar.
Deze zoon Klaas, dus geboren omstreeks 1739, noemde
zich Klaas Klasen Nicolaides.

genealogie @ tjoelker.org

Gehuwd Man Klaases, Klaas
Gebeurtenis Datum Locatie Beschrijving Opmerkingen Bronnen
Huwelijk voor 1732-12-17

Op 17 december 1732 werd hun zoon Jantjen gedoopt:
Dopeling Jantjen
kind van Klaas Klaases, schoolmeester
en Grietje Tjeerds

1
Kind.
  1. Nicolaides, Trijntje Klazes

 

 

Omschrijvinge van familiën in Friesland, 1744, dl.1

Claes Clases staat hier ook in als inwoner van Ferwerd met 5 personen. Is dit dezelfde man?

 

 

 

 

 

Nog eens naar kijken:

Jan Johannis van Egten bruidegom 03-01-1761 Sneek DTB inschrijving trouwen
Jan van Egten beluid 25-04-1707 Sneek DTB inschrijving begraven
Jan van Echten beluid 09-06-1680 Sneek DTB inschrijving begraven
Jan van Echten beluid 14-04-1715 Sneek DTB inschrijving begraven
Jan van Echten beluid 18-04-1710 Sneek DTB inschrijving begraven
Jan van Egten beluid 18-02-1685 Sneek DTB inschrijving begraven
Jan van Echten beluid 23-03-1676 Sneek DTB inschrijving begraven
 

Comments Off on Wie is Claes Claesen, schoolmeester te Lekkum?

Ferwerderadeel in de atlas van Schotanus

kaart 1718

Ferwerd op de kaart op de web site “Friesland op de kaart”.

“Beschrijvinge van de Heerlyckheydt van Frieslandt” omvatte de kaarten en plattegronden van het eerdere verschenen De Geschiedenissen Kerckelyck ende Wereldtlyck van Friesland Oost ende West door Christianus Schotanus. Zijn zoon Bernardus studeerde, onder andere, wiskunde en had ook zijn medewerking verleend bij het tot stand komen van de kaarten. Hierom werd hij in 1662 door de Gedeputeerde Staten gevraagd de kaarten van de grietenijen die door Sjoerd Haakma en Sytse Gravius waren opgemeten te controleren. In 1682 volgde een nieuwe opdracht van de Gedeputeerde Staten, ditmaal voor het opnieuw maken van alle grietenijkaarten. De Friesche Atlas uit 1698 was het resultaat van deze opdracht.

De oorspronkelijke atlas was in een oplage van 150 exemplaren gedrukt. Na de dood van Bernardus Schotanus à Sterringa in 1704 werd in 1718 door François Halma, de drukker voor de Friese Staten, een nieuwe uitgave samengesteld. Voor deze Uitbeeldinge der Heerlijkheid Friesland werd niet alleen geprobeerd alle veranderingen sinds de eerste uitgifte aan te brengen; ook werd er een overzichtskaart van geheel Friesland in de uitgave opgenomen en werden er acht geschiedkundige kaarten toegevoegd, volgens de beschikbare kennis van die tijd: één van Bernardus Schotanus à Sterringa en zeven van Menso Alting.

Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Schotanusatlas

Links:

http://www.frieslandopdekaart.nl/kaarten/kaart/8/

http://www.frieslandopdekaart.nl/kaarten/googlemaps/8/

http://friesscheepvaartmuseum.nl/beeld/fsm-col1-dat2402

Kaarten in Fries Scheepvaart Museum

Rare Atlasses; te koop

Rare Atlasses; alle kaarten online

 

Comments Off on Ferwerderadeel in de atlas van Schotanus

Jillert Clases van Echten in Wanswerd – belijdenis 7 februari 1717 te Jislum

wanswerd-02

Atlas Schotanus, 1718 kleur Jislem is hier Jeslum op de kaart

In de gedigitaliseerde kerkenboeken van Anton Musquetier kwam ik de aanname als lidmaat / doen van de belijdenis van Jillert Clases van Echten tegen. Gedateerd 7 februari 1717 te Jislum.
(Inventaris Oude Burgerlijke Stand in Friesland, tnr 27 inr 199L-Wanswerd pag 37 uit 60).

Bronvermelding

Lidmatenregister Herv. Gemeente Wanswerd en Jislum, archiefnummer 28, Collectie doop-, trouw-, lidmaten- en begraafboeken – Tresoar, inventarisnummer 243, aktenummer 458
Gemeente: Ferwerderadeel
Periode: 1686-1747

 

 

Ook hier is duidelijk dat hij gewoon Jillert Clases heet. Er staat natuurlijk van Echten achter, maar dat zie je wel vaker. Bv van Ferwert. Valt me wel op dat hij pas vermeld wordt in 1717, terwijl hij al op 22 april 1716 als school meester werd aangesteld. Valt ook op dat hij niet met attestatie ( https://nl.wikipedia.org/wiki/Attestatie) over gaat… Is daar wat mee? Zou toch normaal zijn. Maar misschien komt het wel omdat hij al lang in Wanswerd woonde? Hij was immers al op 22 april 1716 schoolmeester en organist geworden in Wanswerd…. (zie:

https://astro.uni-bonn.de/~deboer/genea/ks/1716-JillertKlases-vanEgten-aanstellingsbrief.pdf)

Zijn naam komt in elk geval niet voor in 1716 en alleen in 1717.

http://struik.vanegten.com/?p=141

 

 

 

JILLERT CLASES VAN ECHTEN
SCHOOLDR. ENDE ORGANIST

Comments Off on Jillert Clases van Echten in Wanswerd – belijdenis 7 februari 1717 te Jislum

Douwe Doekes van Egten in het Binnengasthuis 1882 en zoon Doeke van Echten (Egten) in 1891 en 1892

Weer wat nieuwe dossiers van Douwe Doekes van Egten gevonden. Het zijn zijn patiëntenkaarten uit het Binnengasthuis uit 1882. Het gaat om twee opnames, één van 8 dagen en tenslotte één van 28 dagen tot zijn overlijden op 27 november 1882. Helaas verder weinig details. Geen informatie over zijn ziekte of gesteldheid. Mogelijk is een aanwijzing de zaal waar hij op ligt. Dat is Zaal 2. De informatie op de kaart sluit aan bij de gegevens die ik al wist van hem, zoals zijn laatste adres, de Tuinstraat 133 in de Jordaan.

 

douwe-doekes-01

Douwe Doekes van Egten, eerste opname 1882

Eerste opname van 29 september 1882 tot 7 oktober 1882 voor een periode van 8 dagen. Hij ligt dan op Zaal 2 kribbe 5.

naam:
[van] Egten, Douwe Doekes
geboortedatum:
11-11-1839
geboorteplaats:
Sexbierum
inschrijvingsdatum:
1882
instelling:
Binnengasthuis
afdeling:
Mannen Zieken
Archief van de Gemeenteziekenhuizen
Patientenregisters: NL-SAA-35097706

 

douwe-doekes-02

 

Douwe Doekes van Egten, overlijden 1882

naam:
[van] Egten, Douwe
geboortedatum:
11-11-1839
geboorteplaats:
Sexbierum
inschrijvingsdatum:
1882
instelling:
Binnengasthuis
afdeling:
Mannen Zieken
Archief van de Gemeenteziekenhuizen
Patientenregisters: NL-SAA-35099640

 

Doeke van Echten / Doeke van Egten

Ook de zoon van Douwe Doekes, mijn overgrootvader Doeke (Sr.) van Egten is in 1891 en 1892 twee maal in het Binnengasthuis opgenomen geweest.

1891, 15 september tot en met 2 november in totaal 48 dagen op Mannen Verband. Er staat verder bij:

Adres kostvrouw M. Lingenvan vr van Lasseng Kiezerstraat 33  1 hoog (…. moeilijk leesbaar)
Met bellet bet. 1061

naam:
[van] Echten, Doeke
geboortedatum:
04-04-1864
geboorteplaats:
Minnertsga
inschrijvingsdatum:
1891
instelling:
Buitengasthuis
afdeling:
Mannen Verband
Archief van de Gemeenteziekenhuizen
Patientenregisters: NL-SAA-35770485

 

doeke-1864-01

 

 

Doeke van Echten in Binnengasthuis 1891 deel 1

 

 

 

doeke-1864-00

 

Hier staat dat hij op 27 mei 1892 opgenomen werd op Zaal DE , Krebbe (bed) 58
Woonde te HH ( waarschijnlijk de wijk) Kerkpad 2 boven. Dit adres sluit aan bij de informatie die ik al op de gezinskaart van hem had gevonden. Daar was Kerkpad 2 het eerste adres wat er op stond.
Hij wordt op 18 juni 1892 weer ontslagen en is 22 dagen verpleegd. Als ziekte staat er waarschijnlijk Abces Sub. glyde (…). Iets van een Abces dus.
Nr der Buurtbilletten t 1304

naam:
[van] Echten, Doeke
geboortedatum:
04-04-1864
geboorteplaats:
Minnersga
inschrijvingsdatum:
1892
instelling:
Binnengasthuis
afdeling:
Mannen Verband
Archief van de Gemeenteziekenhuizen

Doeke van Echten – Binnengasthuis 1892 deel 2

 

Links:

https://velehanden.nl/projecten/bekijk/details/project/amsterdam_patient

https://archief.amsterdam/indexen/patientenregisters_1818-1899/handleiding/index.nl.html

 

 

Comments Off on Douwe Doekes van Egten in het Binnengasthuis 1882 en zoon Doeke van Echten (Egten) in 1891 en 1892

Scheepsjournalen Doeke van Egten

Scheepsjournaal2.txt

Aan boord van de Atjeh start 31 mei 1883

31 mei
ter reede van Oleh leh

Dinsdag 4 juni
9:15 Kommandant van boord naar Zr. Ms. Soerabaia
Na zonsondergang. Van de reede vetrokken de Engelse stoomers Devonhurst, Kongsee, werden door laatsten gesalueerd, bedanken voor het saluut.

woensdag 13 juni
Inlandsche vuurtekens

donderdag 14 juni
Theorie in gebruik en gereedmaken van Torpedomatrialen
Lichtvolk schoolonderwijs

vrijdag 15 juni
Van Oleh leh maar Malaboe (zie acehbooks.org)
Manschappen van boord ter oefening in het schieten van het geweer.
Strijken groote gaffel
4:30 stoom op aanwijzing van Kommandant naar Cedar Passage.
Zien de telegraaf na. Geven het goed der zieken af op de Soerabaya. Bepalen zeewacht.
(ondertekening Van Brakel Schimmes…..)
Sturen op aanw. v. d. kommandant naar de reede van Malaboe. Ankeren voor 40 vm van SB anker.

zaterdag 16 juni
ter reede Zr. Ms s/s Madura. Maken wegens de zware zeeen de sont (font) gedeeltelijk dicht

zondag 17 juni
Ter reede van Melaboe
Aan boord gekomen ter off. bezoek aan de kommandat, de kommandant van Z. M. Madura de controleur m.af-res(..) met eenige hoofden.
Op de reede gekomen de gouvernementsstoomer “Arend”.

maandag 18 juni
visschen naar het anker met drggen en een wens(..) van 100 KG
lichtmatrozen en jongens sch..mans garen draaien.
gaan op stoom sturen op aanw. van KO van de rdee van Melaboe. Bepalen zeewacht.

dinsdag 19 juni
Van Malaboe naar Tenom in de Indische Oceaan
Stomen op aanw. van de KO naar de hoek van Boeboe
Sturen op aanw. van de KO naar de reede van Boeloe. Beschieten daar de kampong met 11 granaten 12 M. Stomen van de reede. Bepalen koers te 10″ 11:30 stoomen verder op aanw. naar Tenom. laten alle hens wasschen, hijschen waschgoed.
Stoomen op aanw. van den kommandant naar den kampongs van Tenom. Beschoten daar de kampong met 24 gran. pt. gew. van 12 M.
Bepaalden ten 2 uur koers NWN 1/2 W vaart 5 mijl. Ten 2; overal maakten de batterij schoon.
Van Tenom naar Oleh leh

woensdag 20 juni
Door de variabele wind geene gelegenheid tot zeilzetten.
Stoomn op aanw. van KO door de Seratten passage naar de reede van Oleh leh

donderdag 21 juni
Off van piket van boord naar Z M Soerabaya om voor het complimenteren te bedanken

zondag 24 juni
Lezen den equipage en dagorder voor, waarbij het Kommandement over Z. M. Zeemacht in O. I. Archipel is opgenomen door den Schout bij Nacht van Alphen. Op de reede gekomen de stoomer der N. I. S. M Graaf van Bijlant. Ten 11 uur in voorarrest gesteld de matr 2kl. Tobbe wegens dronkenschap

De Nisero-kwestie

Bemanning van de Nisero als gevangenen van Tenom.Op de 8ste november 1883 was het Engelse stoomschip “Nisero” bij Panga aan de westkust van Atjeh gestrand en de radja van Tenom, Toekoe Iman Moeda, had de bemanning gevangengenomen; te vergeefs deed assistent-resident van Langen pogingen om de bevrijding van de gevangenen te verkrijgen; Engeland ging zich bemoeien met deze aangelegenheid en de Nisero-kwestie dreigde tot moeilijkheden aanleiding te geven. Kolonel H. Demmeni, die kolonel Schäfer opgevolgd was, plaatste zich aan het hoofd van een expeditie naar Tenom en de radja werd gestraft, nadat kapitein Leyssius na hevige tegenstand de versterkte marktplaats veroverd had.

Toch zou het nog tot de 10de september duren voordat de schipbreukelingen door de radja van Tenom tegen betaling uitgeleverd werden en deze zich weer onderwierp aan het Nederlandse gezag. Gouverneur-generaal s’Jacob was afgetreden en zijn opvolger, Otto van Rees, deed op zijn reis naar Batavia in de maand maart 1884 Atjeh aan, zonder dat nog tot verandering van de toestand besloten werd; de landvoogd bepaalde zich tot een proclamatie aan vorsten, rijksgroten en bevolking, waarin verklaard werd, dat de aanvallers er nooit in zouden slagen, de Nederlanders een stap terug te drijven

scheepsjournaal3.txt

donderdag 22 november 1883
in Onrust (folio 139 foto 157)
Brachten bunkeringsprauw naar Purmerend

zaterdag 24 november 1883 (folio 140 foto 158)
Gemeerd bij Onrust
Komen gereed met het buskruit op Purmerend.

zondag 25 november
Zenden een sloep naar Purmerend om de kruitprauw weg te halen.

maandag 26 november
Zonden een convoi naar Purmerend te einde kardoogen(..) na te zien.

woensdag 28 november 1883 (floio 141 foto na 113)
Zenden een korvee van 50 man naar Zr. Ms. Koning der Nederlanden ter assistentie van den directeur van het marine estabilsement.
Vlaggen van top ter gelegenheid van den verjaardag van Z. M den koning van Spanje.

vrijdag 30 november 1883
Veel overplaasting. van en naar oa:
– Zr Ms Prins Hendrik
– Zr Ms Kononing der Nederlanden
– Zr Ms Bromo

zondag 2 december 1883
Passagieren op ‘t eiland Onrust.

maandag 3 december 1883
Laten passagieren.
Ketelmaker, twee koelies en één leerling, repareeren de … boven de vlamkasten.

zondag 9 december
(Na zonsondergang) 7:30 Rollezen, (Appél houden over personeel) mankeren matr. 3e kl. Zwart, van Egten en Berken…., inl. matr. Moessa en Sakri.

maandag 10 december 1883
Officier van piket van Z. M. Emma om te complimenteren

donderdag 13 december (folio 148 foto na 120)
Overgeplaatst in de rolle van Zr Ms Schroefstoomschip Koningin Emma de Nederlanden….de matrozen 3e klasse …., D van Egten,……

scheepsjournaal4.txt

KONINGING EMMA

donderdag 13 december 1883 (folio 133 foto 130)
Uit de rolle “Atjeh” in de rolle “Emma”
Matr. 3e klasse D. van Egten
Zagen de plunje na van de pas a/b gekomen schepelingen.
Vertrokken van de reede Zr. Ms. raderschip “Bromo”.

vrijdag 14 december 1883
Spaansche oorlogskruiser “Garvina” uit zee terug.

scheepsjournaal5.txt

Folie 135 Ten anker nabij Onrust / bij Onrust (op stoom)  foto na 134.jpg
vervolg zondag 16 december 1883
Baksgewijs uitbetaling van verhoogde soldij.

Folie 136 te anker bij Onrust
woensdag 19 december 1883
Lieten passagieren naar Batavia. Zonden keuringswerktuigen naar Z. M. Wachtschip Prins Hendrik terug. Voortgegaan ophalen en nazien van projectielen, munitiekisten, torpedomateriaal, enz.

Donderdag 20 december 1883
..Gezondheidsoorlam…
Lieten passagieren op het eiland Onrust.

E. de Haan

Folie 137 ten anker nbij Onrust
20391 …. 3 kl K. te Paské 14 dagen provoost op water en brood Geruchtigheid onder het schaften en tegen de schildwacht gezegd: “Ze zullen je vanavond wel eens op ‘t rooster leggen.”.

20242 …. 2 kl C. J van Mook 8 dagen provoost op water en brood als boven en tegen de schildwacht gezegd:”Ik zal je wel een pit in je oogen geven”.

van boord gedetacheerd a/b Z. M. Atjeh de Luit. ter zee der 2e klasse G. L. Goedhart

Geleende barkas op sleper S S Bogor aan en havenmeester van Batavia teruggezonden.

Passagieren naar Onrust.

Folio 138 bij Onrust
dinsdag 25 december 1883 1e kerstdag

Folio 139 Nabij Onrust
Gestraft… geene
Lichten anker en gaan onder stoom – varen op aanwijzing tot nabij Edam – vergelijken kompassen door zeer langzaam rond te stomen. 3:30 stoomen naar de reede van Batavia en gingen ten anker voor SB ankers voor 25 vm in 6 vm water.

Folio 140 Rede Batavia
dinsdag 27 december
Bepalen zeewacht

Folio 141 van Batavia in den java-Zee naar Straat Sunda
Stoomden op aanwijzing en peiling door het …kleinscheepsvaarwater SS Bali en Eilanden Kuijper gepasseerd.
Stoomden op aanwijzing van den Java Zee naar Straat Sunda
Matr 1e en 2e kl …theorie van het revolverkanon
Koers W 1/2 N recht.. sturen achtereenvolgens op Toppershoedje en Krakatou

(Ter linkerzijde ontwaart men in het verschiet het eiland Sumatra , en voor zich ziet men de kleine eilanden Krakatau , Dwars-in-den-weg , Toppershoedje en …
Tafereel van Oost-Indie voor jonge lieden, Volumes 1-2 Door Johannes Olivier)

Folio 142 van Batavia in de Straat Sunda naar Zeeklip
donderdag 27 december 1883

vrijdag 28 december
piek van Krakatau N 154 O
Zeeklip N 45 O

Folio 143 in Straat Sunda
vrijdag 28 december 1883

scheepsjournaal6.txt

Folio 144 In de Straat Sunda
Z. M. Bali in zicht. Hijschen nummersein en vlag
Z. M. Bali komt ten 745 ten anker. Off van piket gaat bovengenamd vaartuig complimenteren.

Kommandant van Z. M. Bali a/b; wordt door de kommandanerend officier dezens bodems de stationsdienst..overgegeven Hijschen redd. boot.

Folio 145 In de Straat Sunda
van de ankerplaats bij Zeeklip naar Onrust
zaterdag 29 december 1883
Passeeren .. S S Noord Barbant, later .. SS Prins hendrik. Beiden salueren met de vlag en worden eveneens beantwoord

Folio 146 In Java Zee van de ankerplaats bij Zeeklip naar Onrust
zaterdag 29 december
zondag 30 december 1883
Gestraft met 3 dagen strafdienst met inhouding halve soldij de matroos 3e klasse J Stopetie 19827; een belangrijke hoeveelheid … brood om bond (..) gezet, met 2 dagen starfdienst de matrozen 3 klasse J van Kopt 20471, D. Brand 19722, W. L. van Kraijenhoven 18588 en W. R. Jansen 17831 wegens… ww hun loopzakje (..), met 4 dagen strafdienst de matroos 3e klasse D. van Egten bij ..

Folio 147 in Javazee van de ankerplaats nabij Po. Batie (…) naar Onrust
…herhaling het slingeren van plunje (..)

Folio 148 Nabij Onrust
maandag 31 december 1883
Gestraft met 5 dagen provoost met vermindering in kost (..) de matroos 3e klasse P. Veenendal 19668 … mopperen toen hem gelast werd asch te moppen en … … zijnde tegen de kwartiermeester gezegd:”Ik heb er sch..t aan”.

Folio 149 bij Onrust en ter reede van Batavia
van Batavia naar Atjeh
1 januari 1884
14311 Matroos 2e klasse B A Rutten, 8 dagen strafdienst.
Op het verzoek om muziek en dans te maken bij oud en nieuwjaar, gericht aan den chef déquipe een afwijzend antwoord bekomen, zich om permissie tot den adelborst ter wacht gewend.
. mail zakken voor Atjeh aan boord…

Folio 150 van Batavia naar Olehleh in java Zee

Comments Off on Scheepsjournalen Doeke van Egten

Doeke van Egten Sr. in het Militieregister

Soms vind je in een document weer een aanwijzing om verder onderzoek te doen. Dit was het geval bij de inschrijving van Doeke van Egten Sr. in het Militieregister. Wat waren dat eigenlijk? De web site militieregisters.nl zegt er het volgende over:

Militieregisters is een overkoepelende term voor de administratie van dienstplichtige mannen. In Nederland werd in 1811 de dienstplicht (conscriptie) ingevoerd. Vóór de Franse overheersing bestond het leger uit vreemdelingen, landlopers en avonturiers. In 1814 werd bepaald dat op iedere 100 inwoners één militielid moest worden aangewezen. Op 27 februari 1815 werd daartoe de eerste Militiewet van kracht en deze werd twee jaar later vervangen door de wet voor oprichting van de Nationale Militie.

De registers weren ingevuld zo rond het 19e levensjaar. In het geval van Doeke dus op 12 maart 1883. Er staat bij zijn beroep dat hij ligtmatroos is. Dat was hij op 1 maart 1882 geworden, dus dat klopt. De verder informatie bekedn op twee zaken na. Een mutatie in de laatste kolom met nummer 1069-94 waarvan de betekenis me nog niet duidelijk is.
In kolom Geslachts- en voornaam en woonplaats van vader, moeder of voogd staat en belangrijke aanwijzing:

Douwe Doekes, Tiebegien Wagenaar, beide overleden.
Burgerlijk Arm bestuur voor stadsbestedelingen te Amsterdam.

Die laatste zin laat zien dat Doeke dus als kind onder het armen bestuur viel. Over deze instelling is vanalles te vinden in het Stads Archief van Amsterdam (Toegang 344: Archief van de Inrichting voor Stadsbestedelingen).
http://stadsarchief.amsterdam.nl/archieven/archiefbank/overzicht/344.nl.html

Zo lees ik bv:

“In 1877 werden ook armenhuiskinderen in de inrichting opgenomen, daar men brak met het gebruik gehele gezinnen in het armenhuis op te nemen. Armenhuiskinderen waren die kinderen, waarvan de ouders of de langst levende of ongehuwde moeder in het stedelijk armenhuis waren opgenomen.”

Ook interessant is de volgende passage:

“Alle aangenomen kinderen werden naar volgorde der opneming in het inneemboek ingeschreven. De gasthuiskinderen werden in afzonderlijke delen ingeschreven. Bij de opname van vondelingen werd proces-verbaal opgemaakt. Binnen bij de wet bepaalde tijd moest de inschrijving bij de Burgelijke Stand plaats vinden. Onafhankelijk van die inschrijving werd van iedere opneming, verplaatsing of afschrijving onmiddellijk een verkorte aantekening gehouden in het mutatiejournaal. Bij de opneming van gasthuiskinderen werd in sommige gevallen de huissleutel of enige boedel aan het gesticht in bewaring gegeven.

De inrichting beschikte over een kledingmagazijn. Aan iedere verpleegde werd bij zijn ontslag een kleding uitzet meegegeven. Verder zorgde de inrichting voor het laten dopen en de loting en inschrijving voor de Nationale Militie.”

Nu dus op zoek naar Doeke in het archief. Ik weet al zelf het volgende:

De zoon van Douwe, Doeke komt op maart 1875 ook op dit adres wonen. Hij is dan 10 jaar. Zijn moeder Tiebegien Wagenaar was enkele jaren daarvoor overleden. Dat was op 10 december 1872. Douwe Doekes zat toen in de gevangenis in Hoorn. Inmiddels weet ik dat Doeke rechtstreeks uit het Arm huis te Leeuwarden kwam. Zie hiervoor mijn latere postings.
Als adres waar Douwe vandaan komt wordt weer de Blauwlakensteeg genoemd met als nummer J 333 f 1236. Die naam komt ook voor op de kaart van de Oudezijds Voorburgwal. Voor Dina is dat ook de Blauwlakensteeg en nummer J333 f1383.
De kaart van de Sint Jansstraat laat voor niemand een vertrekdatum zien. Mogelijk komt dat door de criminele handelingen en arrestatie van Douwe waardoor het een en ander niet is opgetekend. Uit het geheim register ontslagen gevangenen weet ik dat hij op  26 januari 1876 door de rechtbank werd veroordeeld en in Hoorn gevangen werd gezet.

bron: http://struik.vanegten.com/?p=353

Uit de scans van het archief die online staan kan ik hem niet direct vinden. Ik heb gevraagd om nog wat zaken te digitaliseren. Wie weet dat ik hem daarin vind.

Hierbij het complete document uit het Militieregister:

Militieregister Doeke van Egten

Comments Off on Doeke van Egten Sr. in het Militieregister

Interview Fred Lanzing

In 2009 verscheen de korte roman “De Nisero-affaire” van Fred Lanzing over de gijzeling van de bemanning van dit schip in 1883. Aangezien Doeke van Egten rond die tijd als matroos bij de marine in de wateren van Atjeh vertoefde een interessant boek.

Het leek me dan ook de moeite waard om met de schrijver te praten over onze wederzijdse interesse voor het onderwerp. Maar ook over het doen van onderzoek, de relevantie van het onderwerp voor vandaag te dag en hoe om te gaan met onderzoeksgegevens.

Fred Lanzing vertelde me dat hij op het spoor was gekomen van de militaire geschiedenis van zijn familie in Indonesië doordat hij een aantekenboekje van zijn opa in handen had gekregen. Hierin hield zijn opa bij wat hij zoal meemaakte en welke plaatsten hij bezocht. Helaas over het algemeen vrij oppervlakkige informatie, maar een mooi vertrekpunt voor verder onderzoek. De grootvader van Fred Lanzing had in ook in Atjeh gediend. Vandaar uit was hij op de affaire gestuit en vond het direct een interessant verhaal.

Om het op papier te krijgen heeft hij wel geworsteld met de vorm. In eerste instantie leek een briefwisseling van één gegijzelde met het thuisfront hem een goed idee. Een meelezer rade hem dit echter in sterke bewoordingen af… Uiteindelijk is het een roman geworden waar de historische feiten in kloppen, maar waarin toch belangrijke verhaal elementen verzonnen  zijn. Zo heeft Fred Lanzing twee hoofdpersonen uit het boek bedacht. In . De vrouw van de kapitein en de vrouw van de radja. Juist de ontwikkeling in de relatie tussen deze twee vrouwen speelt een belangrijke rol in het boek. Ook het feit dat de kapiteinsvrouw zich losmaakt van haar man en ouderlijk gezin vormt een belangrijk thema in dit boek. Hij laat het boek eindigen met de woorden van een zeeman die tegen haar zegt: “Come on, Missy. You’re free now. In die woorden zit een dubbele betekenis. Ze is bevrijd als gijzelaar,maar ook als mens.

In de aanloop van het schrijven van een boek speelt onderzoek ook een belangrijke rol. Zo zijn alle historische gegevens over de Nisero affaire nauwkeurig overgenomen en onderzocht. Zelf houd hij er ook niet van als daar fouten in zitten omdat dan de geloofwaardigheid van het hele verhaal in het geding komt. Als voorbeeld gaf hij aan dat hij ooit in verhaal wilde opnemen wat de prijs van een ei op de markt was in een bepaalde periode in Atjeh. Daar kwam hij niet achter, maar wel wat een kip koste. Hij paste zijn verhaal aan en een ei werd een kip.

Bij een andere detail uit zijn boek wilde hij ook een duidelijk beeld hebben en heeft dat onderzocht. Dat ging om de waarde van de Straits dollar. Op een gegeven moment werd aan de resident duidelijk gemaakt door de markante Tuku Yit dat de Rajah van Teunom niet zozeer een losgeld eiste maar meer een vergoeding voor geleden schade door de Nederlandse blokkade van de Atjeese havens. Tuku Yit maat duidelijk een bedrag van 300.000 Straits dollar te willen ontvangen. Het bleek dat de Straight dollar ongeveer gelijk was aan de Rupiah die op zijn beurt weer ongeveer de waarde van de gulden benaderde. Voor informatie waar geen documentatie meer over te vinden is helpt het om vergelijkbare bronnen te onderzoeken omdat je op die manier een goed beeld krijgt van hoe het had kunnen zijn. Zelf maakt hij dankbaar gebruik van de documentatie van Bronbeek waar veel egodocumenten van KNIL militairen te vinden zijn.

Over de historische relevantie voor de tijd van nu is Fred duidelijk. Hij vind dat niet van belang. Het gaat erom dat het verhaal interessant is en de moeite waard van het vertellen. Wel ziet hij parallellen met de Atjeh en Afghanistan vandaag de dag. Ook daar is het westen bezig met een strijd tegen islamitische krachten en verwikkeld in een moeizame contraguerrilla. Waarbij bondgenoten van vandaag de vijand van morgen kunnen zijn er andersom.

Fred Lanzing reist nog steeds veel en heeft onlangs nog Atjeh bezocht. Het viel hem op dat overal veel nieuwe moskeeën waren verrezen. De een nog blinkender dan de andere. Toch werden ze niet druk bezocht wat misschien wel wijst op een vorm van Islam die niet zo zeer vanuit de moskeeën uitgaat maar meer leeft bij de bevolking zelf.

Opmerkelijk detail waar mee wil afsluiten is dat Fred zijn grootvader en mijn overgrootvader beiden Toekoe Oemar hebben ontmoet. Fred zijn grootvader heeft patrouilles met hem gelopen en mijn overgrootvader kan hem op zijn best aan bord van zijn schip gezien hebben, maar toch is het een leuke verband over meer dan een eeuw terug in Atjeh.

Over Fred Lanzing:

Geboren in 1933. Antropoloog met een grote belangstelling voor koloniale geschiedenis. Van hem verscheen eerder de bundel Vannacht gaan wij op pad en de historische novelle Gerucht op de wind. In 2005 volgde Soldaten van smaragd. De wereld van de KNIL. In 2007 het egodocument Voor Fredje is het kamp een paradijs. De Nisero-affaire is uitgegeven in 2009 door uitgeverij Augustus

Over het boek:

http://www.augustus.nl/result_titel.asp?Id=2559

Comments Off on Interview Fred Lanzing

Minke van Egten

20121104-181746.jpg20121104-181529.jpg

Bob ter Haar zorgde voor een leuke verrassing. Een foto van Minke van Egten, dochter van Doeke van Egten (geboren 1861, zoon van Cornelis van Egten)

Minke van Egten

Geboren 5 april 1888 in Leeuwarden. Vrouw.
Overleden 17 januari 1944 in Amsterdam 55 jaar oud. Begraven 22 januari 1944 in Amsterdam.
Vader:

Doeke van Egten
Man.
Moeder:

Ida Meyer
Vrouw.
Gehuwd 14 november 1908 te Leeuwarden (zelf 20 jaar oud) met de even oude :
Kornelis Elsinga
Geboren 22 februari 1888 in Leukkum. Man.
Overleden 26 juli 1936 in Amsterdam 48 jaar oud.

Posted using Tinydesk blog app

Comments Off on Minke van Egten

Doeke van Egten en de Nisero affaire

Tijdens mijn onderzoek naar het verleden vond ik enkele feiten die wezen op een zijdelingse betrokkenheid van mijn overgrootvader Doeke van Egten bij een belangrijke gebeurtenis in Atjeh; de gijzeling van de bemanning van de Nisero.

Hij diende als matroos op het schroefstoomschip Zr. Ms. Atjeh en schroefstoomschip Zr. Ms. Emma in de jaren 1883 – 1885. Om een beeld te krijgen van het leven op de schepen en de zaken die hij meegemaakt had ben ik in het Nationaal Archief de scheepsjournalen van deze schepen gaan doornemen. Veel wijzer wordt je er in eerste instantie niet van, maar met wat geduld kom je toch aardige details tegen. Zo bleek dat de Zr. Ms. Atjeh op 19 juni 1883 vanuit zee de kampongs van Boeboe en Teunom heeft beschoten. Dat was enkele maanden voor de beruchte Niseo affaire. Dit zal toentertijd veel kwaad bloed hebben gezet bij de radja van Teunom.

 

De Nisero-kwestie, 8 november 1883 – september 1884 

Op 8 november 1883 leed het Engelse stoomschip Nisero schipbreuk op de kust van Teunom in de buurt van de kampong Pangah, 20 km zuidelijk van Tjalang. De Nisero, een vrachtschip met een capaciteit van 1800 ton, was met een lading suiker van Soerabaya onderweg naar Marseille. De bemanning, bestaande uit 17 zeelieden van diverse Europese nationaliteiten plus een Amerikaan, werd door de radja van Teunom gevangengenomen en meegevoerd naar het binnenland. De radja eiste een fors losgeld en bovendien opheffing van de blokkade van de Atjehse kust door de Nederlandse oorlogsvloot. Als tegenprestatie was zou hij dan de gevangenen vrij laten. De radja van Teunom was dezelfde die in 1877 de 18 artikelen ondertekend had waarmee hij het Nederlandse gezag formeel erkende.

 

Expeditionele actie tegen de radja van Teunom (Gedei), januari 1884 


Met name Engeland nam het Nisero-incident zeer hoog op. Na een periode van druk diplomatiek verkeer met Nederland voelde dat land zich genoodzaakt in januari 1884 militair in te grijpen in de vorm van een landing bij Teunom. Hiertoe vertrok een marine-eskader uit Oelee Lheue in Groot-Atjeh onder aanvoering van kolonel Henry Demmeni. De expeditie bestond uit de volgende eenheden; het 3e Bataljon Infanterie, een sectie bergartillerie, een detachement genietroepen, de geneeskundige dienst en een sectie intendance. De volgende schepen deel aan de actie: Zr. Ms. Bromo, Banka, Palembang, het transportschip Devonhurst en 2 stoombarkassen.

Omdat op 7 januari 1884 niet aan het gestelde ultimatum was voldaan, openden de oorlogsschepen met hun kanonnen het vuur en gingen sloepen met troepen naar de wal. Deze troepen verdreven de vijand en richtten een versterkt bivak in. De volgende dag staken de militairen onder dekking van gewapende sloepen de rivier bij Gedei over en ondernamen een aanval op het zwaar versterkte Gedei, dat na een fel gevecht werd ingenomen. Op 11 januari 1884 bezette een landingsdivisie het bivak en voerden gewapende sloepen de rivier op. De troepen rukten op naar Padang Kring, in de buurt van Gedei gelegen. Spoedig werd Padang Kring veroverd, waarna de nederzetting van de vorst, Simpang Olim, onder vuur werd genomen. Als reactie op dit offensief werden de gijzelaars verder het binnenland in gebracht. Ondanks het feit dat het doel niet was behaald werden per Koninklijk Besluit van 27 januari 1884 no.18 de volgende officieren beloond voor getoonde dapperheid; kolonel der infanterie H. Demmeni tot officier in de Militaire Willems-Orde, Kapitein der infanterie jhr. E.H.F. Leyssius kreeg de eresabel en de eerste luitenant der infanterie R.J. graaf Schimmelpenninck en de luitenant ter zee 1e Klasse P.H. Prager tot ridder in dezelfde orde.

Het “verraad” van Toekoe Oemar, juli 1884 


Aangezien de diplomatieke verhouding met Engeland steeds slechter werd, besloot gouverneur Laging Tobias een geheime reddingactie op touw te zetten. Onder het motto dat men rovers met rovers moet vangen, benaderde hij het bendehoofd Toekoe Oemar. Deze accepteerde de opdracht de gevangenen te verlossen op voorwaarde dat zijn maatschappelijke positie als peperhandelaar geregeld zou worden. Hij werd op 3 juli 1884 met zijn mannen ingescheept op het oorlogsschip Zr. Ms. Benkoelen. Toekoe Oemar, die door de Nederlanders als bandiet werd beschouwd maar in Atjeh een belangrijk man was, voelde zich aan boord beledigend behandeld. Hij werd als een koelie behandeld en moest op het dek slapen. Terwijl Toekoe Oemar met een sloep aan land werd gezet overvielen zijn manschappen plotseling de sloeproeiers, die zij op twee na vermoordden. De verontwaardiging over dit verraad was aan Nederlandse zijde groot. Toekoe Oemar had zich intussen bij de vijanden van het gouvernement gevoegd en deed voortdurend invallen in Groot-Atjeh.

Het Brits-Nederlands Marine eskader, 12 augustus 1884


Een gezamenlijk militair ingrijpen van Engeland en Nederland dreigde. De radja was echter zodanig geïntimideerd door het verschijnen van een Brits-Nederlands eskader op 12 augustus 1884 met zowel Maxwell als gouverneur Laging Tobias aan boord, dat hij zonder veel onderhandelen toegaf. Hij leverde de gijzelaars een maand later uit en ontving als beloning 800.000 daalders terwijl de rede niet meer werd geblokkeerd. Toekoe Jit, zijn raadsman, ontving 10.000 daalder. De slachtoffers werden later herbegraven in een kerkhof te Tjalang.

 

Daarnaast kwam ik nog een opmerkelijk detail tegen. Op 14 juni 1884 gaat de schroefstoomschip Zr. Ms. Emma koninging der Nederlanden voor anker bij Lambesoi. Ze zetten een sloep uit met een bewapende bemanning en twee dagen proviand. Hun doel is om Teuko Oemar (Toengkoe Oemar) en volgelingen op te halen. Na enige tijd komt die ook daadwerkelijk aan boord en varen ze naar de haven van Olehleh. Het is natuurlijk maar een zeer klein onderdeel, maar ik vind het toch bijzonder dat mijn overgrootvader op de boot heeft gezeten die zo’n belangrijke hoofdrolspeler uit de Atjeh oorlog naar de toenmalige regent heeft gebracht. Teukoe Oemar kreeg van de regent de opdracht om te gaan onderhandelen namens de Nederlanders met de radja van Teunom.

Dat liep overigens rampzalig af. Hij werd op 3 juli 1884 ingescheept op het oorlogsschip de “Benkoelen”. Tot aan de plaats van bestemming voelde Teukoe Oemar, die aan Nederlandse zijde wel voor bandiet doorging maar in Atjeh een deftige heer was, zich aan boord beledigend behandeld: Hij werd namelijk als een koelie beschouwd en moest op het dek slapen.(1) Teukoe Oemar en zijn volgelingen gingen aan wal voor de kust van Teunom, maar vermoorden bijna de gehele bemanning van de sloep die ze aan land bracht en bleef daarna vijandig tegenover de Nederlanders.
Nieuw detail in dit alles is dat ik heb gevonden dat Teukoe Oemar speciaal is opgehaald uit de buurt van Lambesoi voor deze missie door de Zr. Ms. Emma. Hieronder staat het originele document.

Op 15 juni gaan ze weer van boord. Hieruit blijkt dat de assistent resident van Analaboe ook is meegereist:

In 2009 is er een boek uitgekomen over de Nisero affaire (2), geschreven door Fred Lanzing.(3) Het is natuurlijk voor mij de moeite waard dat er nog steeds gepubliceerd wordt over deze tijd en het leek me dan ook zeer interessant om eens met de schrijver van dit boek te gaan praten. Ik zal over ons gesprek in een volgend artikel uitgebreid vertellen.

(1) http://nl.m.wikipedia.org/wiki/Teukoe_Oemar
(2
) http://www.augustus.nl/result_titel.asp?Id=2559
(3
) http://www.augustus.nl/result_auteur.asp?auteur=Fred%20Lanzing

Comments Off on Doeke van Egten en de Nisero affaire

Echten

 

Zondag 28 mei ben ik op de terugweg vanaf mijn moeder langs het Friese plaatsje Echten gereden. Een bezoek aan die plek stond al langer op mijn wensenlijstje.
Voor zo ver wij nu weten is dit Echten de plek waar Jillert Claesen / Claeses / Klaasen van 1713 tot 1716 gewerkt heeft. Eenmaal in Ferwerd gevestigd ging hij zich Jillet Claesen van Egten noemen. Dit is bekend uit de bronnen van Sannes die schoolmeesters in Friesland heeft geinventariseerd.

echten-1718

 

echten-1718-03

 

Op de plek waar al 1000 jaar een kerk heeft gestaan staat Laurenskerk. De toren is uit 1879, maar de kerk zelf heeft al in de 17e eeuw zijn huidige vorm gekregen:

“Rond het jaar 1000 stond op deze plaats al een kerk. De tegenwoordige kerk heeft in de 17e eeuw zijn huidige vorm gekregen. De toren is van 1879. Na de grote overstroming van 1825 bood de kerk onderdak aan mens en dier.”

Citaat van het aanplakbiljet voor de kerk.

 

 

Comments Off on Echten

Next »